Kadın genital organlarından vajinanın en önemli özelliği zararlı bakterilere karşı kendini savunan mekanizmalara (floraya) sahip olmasıdır. Laktobasil adı verilen bu bakteriler, vajinanın asit ortamında ürerler ve enfeksiyona yol açan bakterilerin çoğalmasına engel olurlar. Vajinal florayi olusturan bakteriler ve mantarlar arasindaki denge, üreme sagligi açisindan da önem taşır. Ancak bazı durumlarda vajinanın asit ortamında bozulmalar sonucu laktobasiller (kukumuzu koruyan bakteriler) azalırlar ve sonuç olarak enfeksiyonlar oluşabilir.  Bu mikroorganizmalar arasindaki dengenin bozulmasi enfeksiyonlara ve bunlara bagli yakinmalara neden olur. Vajinal enfeksiyonlarda vajinal salginin miktari, rengi ve kokusu değişebilir. Vajiniti olan kadinlarin en önemli yakinmalari kasinti, hassasiyet, koyu renkli ve kötü kokulu akinti, idrar yaparken yanma ve cinsel iliski sirasinda agri olarak karsimiza çikiyor. Üstelik, kadinlarin yarisindan çogu hayatinda en az bir kez vajinal enfeksiyon geçiriyor. Ülkemiz kadinlarında genitalbölge temizligi tam olarak oturmus degil. Genitalbölge temizliğinin yapilmamasi ya da yapilsa bile, yanliş yapilmasi birçok genital hastaliğa zemin hazirliyor.

Genital ortam, yapisi itibariyle asidiktir ve pHi 4-4.5 arasinda değişir.. Bu asidik özelligi, ortamda doğal olarak bulunan yukarda da Laktobasil olarak bahsettiğimiz Lactobasillus asidophilus mikroorganizmalari sagliyor. Sabun gibi, alkali özelligi gösteren temizleyici maddelerle yapilan temizlik bu doğal yapiyi bozarak firsatçi patojen birçok mikroorganizmanin ortamda çoğalmasina neden oluyor. Firsatçi patojenlerden enfeksiyonlara en çok neden olan, mantar hastaligina da yol açan, "Candida albicans" denilen bir tür mayadir. ***

Vajinal Mantar Hastaligi, Vulvit, Vajinit, Pruritus vulvae gibi genitalbölge rahatsizliklari, kadinlarin siklikla karsilastigi ve özellikle hamilelik döneminde, doğum kontrol hapi ve antibiyotik kullanan kadınlarda görülme olasiligi artan rahatsizliklar olarak biliniyor.

Vajinitlerin en sik görülen nedeni mantar enfeksiyonlari. Kadinlarin %75’i yasamlari boyunca en az bir kere mantar enfeksiyonu geçiriyor. Gebelik, doğum kontrol hapi kullanimi, antibiyotik alimi, kontrolsüz şeker hastaliği mantar enfeksiyonunu kolaylastiran etkenler arasinda yer aliyor. Candida albicans olarak adlandirilan mantar, vajinal florada yer alan mikroorganizmalardan biri. Bu mantarlar, vajinayı koruyan bakterilerde azalma söz konusu olduğunda kontrolsüz olarak çoğalıyor ve vajinal enfeksiyon ve yakinmalara yol açıyor. En sik görülen yakinma genital bölgede şiddetli kaşinti ve yanmadir. Beyaz peynirimsi bir akintiya neden olan enfeksiyonun tanısı akıntı örneğinde mantarlarin görülmesi ile konuyor. Bu enfeksiyonlar antifungal krem, tablet ve vajinal ovüller ile tedavi ediliyor. 

Vajinanın doğal ortamını (florasını) bozan durumlar:· Bazı zararlı temizlik malzemeleri ve bunların oluşturduğu tahrişler

· Östrojen üretiminin azalması

· Güçlü antiseptik maddelerin uzun süreli kullanımı

· Kadın genital organların anatomik yapısı  (Normalde bakteri vb zararlı maddelerin vajina içine girmesine engel olmakta. Vajinanın dış kısmındaki kapaklar, üretradan mesaneye geçişi önlemekte)

· Sık iç çamaşır değiştirilmemesi, vaginal
akıntılar, nemli ortam, terleme, fazla kilolu olmak, sentetik iç çamaşırı
kullanmak, dar ve sıkı kıyafetler giymek, sürekli oturarak çalışmak, şeker
hastalığı vs.

 

Temizlik, vajinit gibi kadın
hastalıklarının önlenmesinde en önemli etkendir, fakat bilinçsiz uygulamalar
enfeksiyona zemin hazırlayarak sağlık sorunu yaratabilir. Kadın genital
bölgesinin diğer organ ve dokulardan farklı olduğundan daha önce bahsetmiştik,
buna bağlı olarak temizliği de çok farklıdır ve dikkat ister. Bu konuda
göstereceğimiz duyarlılık başta enfeksiyon ve mantar gibi rahatsızlıkları
önleyebileceği gibi devamında kötü koku, tad, kuruluk gibi durumların da
oluşmasına engel olacaktır.

 

Kadın genital bölge
temizliği konusunda bilmemiz gereken noktalar:

•  Yoğun alkolle silme gibi bilinçsiz uygulamalar enfeksiyona zemin
  hazırlar. Dış genital
  bölgenin temizliği için
  kolonya, parfüm, deodorant, antiseptik losyonlar gibi ürünlerin kullanılması
  önerilmemektedir. Çünkü bu maddeler derinin bütünlüğünü bozar ve kolay tahriş
  olmasına yol açarlar. Bu bölgenin temizliği için özel
  hazırlanmış ve asit ortamı bozmayan temizleyici ürünler kullanılmalıdır.

• Temizlik maddesiyle hijyen ortamı sağlamaya çalışırken genital pH düzeyinin
  bozulabilir ve başta egzama olmak üzere çeşitli sorunlara yol açar. (her
  temizlik malzemesi vajinanın pH değerine uygun değildir.)

•  Genital bölge için özel üretilmiş temizlik ürünlerini kullanmak gerekir.
  Ancak bu maddelerin kullanımında abartıya kaçmak da başka rahatsızlıklara yol
  açabilir.  Genital temizlik ürünlerin periyodik aralıklarla kullanılması
  doğrudur. Genital cilt bölgesinin
  gereğinden fazla yıkanması koruyucu bakterilerin azalmasına neden olabilir,
  bundan kaçınmak gereklidir.  

• Klozet kapağının üzerine tek kullanımlık kağıt kullanılmalıdır. 

•  Kullanılan tuvalet kağıdının renksiz ve parfümsüz olmasına dikkat
  edilmelidir. 

•  Tuvaletlerdeki kirli suyun genital bölgeye
  sıçraması tehlikelidir. Bu nedenle dezenfektan maddeler içeren klozet
  tabletlerinden kullanılmalıdır.

•  İdrar ihtiyacı ertelendiğinde mesanedeki bakteriler enfeksiyon yapmak için
  “zaman” bulurlar. Halbuki idrar yapılması bakterilerin idrarla birlikte vücuttan
  atılmasını sağlar. 

•  Tam hazır olunmadan (yeterli kayganlık oluşmadan) ilişkiye başlanmamalıdır.
  (tahrişe ve dolayısıyla orada bakteri oluşumuna neden oluyor sanırım)

•  Genital bölge temizliği için
  uygun olan ve vajinanın asit ortamını sağlayan temizleyiciler kullanılmalı,
  vücut sabunları ile genital bölge temizliği

yapılmamalıdır.

• Tuvalet sonrası temizlik önden arkaya doğru
  yapılmalıdır.

• Genital cilt
  bölgesinin kuru tutulması sağlanmalıdır. Bu noktada kullanılan iç çamaşırının
  dokusu da önemli, vajinanın ıslak kalmasına neden olacak türden iç çamaşırları
  giymemek gerekiyor, pamuklu olmasına dikkat edilmeli.

•  Sık iç çamaşırı değiştirilmeli ve yıkama sonrası
  ütülenmelidir.

• Dış genital bölgenin
  epilasyonu amacıyla kullanılan ağda, jilet gibi malzemelerin temiz olmasına
  dikkat edilmelidir. Kullanılan malzemelerde temizliğe dikkat edilmediği
  durumlarda bakteriyel enfeksiyonlar oluşabilir. Bazı kişilerde cilt yapısından
  kaynaklanan tahrişe bağlı ekzemalar, kıl batması sonucu oluşan kabarıklıklar
  oluşabilir. Tekrarlayan kıl batmaları sonrasında renk değişikliklerine neden
  olabilir ve bu lekeler kalıcı olabilir. Böyle durumlarda epilasyon için genital bölge için
  tasarlanmış epilatörler kullanılmalı ya da lazer epilasyon tercih edilmelidir.
  Epilasyon sonrası tahrişler en sık ağda kullanımından sonra oluşmaktır. Alerjik
  cilt yapısına sahip olan kişiler bu tarz epilasyonu tercih
  etmemelidirler.  Genital kılların giderilmesinde ağda ve jilet yerine genital
  bölge için geliştirilmiş aletlerden faydalanmak veya makas kullanmak özellikle
  genital bölge enfeksiyonları ve tahrişe duyarlı kadınlarda daha iyi bir seçenek
  olabilir.  

•  Cinsel ilişki ile bulaşabilen hastalıklardan
  kaçınmanın en iyi yolu prezervatif kullanmaktır. Ancak bazen prezervatifin
  yapısındaki lateks maddesine karşı allerjik reaksiyonlar oluşabilir. Bu durumda
  genital bölge derisinde
  kızarıklık, kaşıntı, sulantılı yaralar oluşabilir, bu şikayetler nadiren vücudun
  diğer kısımlarında da görülebilir.

• Kadınlarda genital bölge cinsel
  ilişkilerle ve genital organların
  kalın barsağa yakın komşuluğu nedeniyle mikrobik etkenlere maruz kalmaktadır.
  Ayrıca adet döneminde kullanılan tamponlar, iç çamaşırının temizliği amacıyla
  kullanılan ürünler de genital bölgede hem
  tahrişlere neden olabilir hem de enfeksiyona zemin
  hazırlayabilir*

•  
  Kadının hassas dengeler üzerine kurulu vajinal mukozasında belli bölgelerde gözle görülmeyen çatlaklardan, mesane girişinin genital
  bölgeye yakın olması gibi nedenlerle kadınlarda normal cinsel ilişkide
  bile karşı taraftaki enfeksiyonları çok daha kolay kaparlar. Hatta
  karşı tarafta hiçbir enfeksiyon bulunmasa bile normal şartlarda steril
  (bakteri içermeyen) olan mesane girişinin vajinaya yakın olması
  nedeniyle mesaneye giren bakteriler özellikle yeni evli veya menopozda
  olan kadınlarda sistit oluşmasına neden olabilirler.

• Oral seks iki ayrı floranın (ağız ve genital floranın) karşılaştığı bir ilişki şeklidir. Farklı floralar olduğundan enfeksiyon sorunu oluşabilir. 

• Anal seks tümüyle ayrı iki floranın (penis ve kalınbağırsak) karşılaştığı bir ilişki şeklidir. Erkeğin genital
  bölgesinin savunma sistemlerinin oldukça gelişmiş olması nedeniyle
  erkekte ender durumlarda enfeksiyon oluşurken, kadında oluşan
  sıyrıklardan erkeğin genital
  patojenleri geçebilir. Yine anal sekste hatalı yapılan bir uygulama
  anal seks sonrası vajinal seksle devam edilmesidir, bu durum kadınlarda
  ciddi enfeksiyonlara neden olabilir.****

· Adet kanaması sırasında dikkat edilmesi
gereken durumlar;

›Kullanılan pedler sık değiştirilmeli

›Parfümsüz ve kokusuz pedler tercih edilmeli

›Dar ve sıkı
kıyafetler giymekten kaçınılmalı

›Ayakta duş şeklinde banyo yapılması
tercih edilmeli

›Bazen kullanılan pedlere karşı ciltte kaşıntı,
kızarıklık ve kabarıklık olabilir. Bu durumda farklı marka pedler
denenmelidir.

 

Uzmanlar genital bölge temizliğinin
sağlanmaması halinde zaman zaman doğurganlığı bile etkileyen sorunların
yaşanabileceğini vurguluyorlar.

Dış ülkelerde genital bölge temizliğine uygun
bezler revaçta, genital temizlik bezi çok kısa sürede Türkiye’de de
üretilmeye başlanacakmış.

 ___________________________________________________________________

* www.ntvmsnbc.com/saglik
( Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi Dermatoloji Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Doç.
Dr. Ümit Türsen)

** www.portalistan.com/saglik
(Kadın Hastalıkları Uzmanı Op. Dr. Tevfik Yoldemir)

*** www.eczanemizde.com

**** www.medyalife.net